५ कार्तिक २०८३,

काठमाडौं, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को सहयोगमा विश्वभरका वेबसाइट तथा वेब एप्लिकेसन सञ्चालन गर्न प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा PHP मा दुईवटा गम्भीर सुरक्षा कमजोरी फेला परेका छन्। यी कमजोरीको दुरुपयोग भएमा आक्रमणकारीले प्रयोगकर्ताको पासवर्ड वा लगइन विवरणबिनै प्रभावित सर्भरमा हानिकारक कोड चलाउन सक्ने जोखिम छ।

अमेरिकी समाचार संस्था एक्सियोस र साइबर सुरक्षा अनुसन्धान कम्पनी विज (Wiz) का विवरणअनुसार, यो खोजले एआई प्रविधि साइबर सुरक्षा क्षेत्रमा कति प्रभावकारी बन्न सक्छ भन्ने देखाएको छ। PHP को व्यापक प्रयोगका कारण यी कमजोरीले विश्वभरका वेबसाइट र अनलाइन सेवामा असर पार्न सक्ने सुरक्षा अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन्।

एआईले पत्ता लगायो दशकौँदेखि छुटेका कमजोरी

ओपनएआईले अक्टोबर २१ मा प्रकाशित गरेको विवरणअनुसार, कम्पनीको ‘Patch the Planet’ पहलअन्तर्गत अनुसन्धानकर्ताहरूले एआई मोडेलको सहयोगमा PHP मा रहेको गम्भीर कमजोरी पहिचान गरेका थिए। साइबर सुरक्षा कम्पनी विजका अनुसन्धानकर्ताले पनि यी कमजोरी स्वतन्त्र रूपमा पत्ता लगाएर प्रतिवेदन दिएका थिए।

PHP वेबसाइट, अनलाइन सेवा तथा वेब एप्लिकेसन निर्माणमा प्रयोग हुने खुला स्रोत प्रोग्रामिङ भाषा हो। विजका अनुसार विश्वका करिब ७० प्रतिशत वेबसाइटमा PHP प्रयोग हुने भएकाले यसको सुरक्षा कमजोरीको प्रभाव निकै व्यापक हुन सक्छ।

यो घटनाले एआईको सहयोगमा अनुसन्धानकर्ताले परम्परागत परीक्षणबाट लामो समयसम्म पत्ता नलागेका सफ्टवेयर त्रुटि पहिचान गर्न सक्ने सम्भावना उजागर गरेको छ।

पासवर्डबिनै सर्भरमा पहुँच बनाउन सक्ने जोखिम

सुरक्षा कमजोरीलाई CVE-2026-109618 र CVE-2026-109619 नाम दिइएको छ। दुवै कमजोरीको गम्भीरता CVSS मापनमा ९.२ रहेको छ, जुन उच्चतम गम्भीरता तह ‘क्रिटिकल’ अन्तर्गत पर्छ।

साइबर सुरक्षा निकायका अनुसार यी कमजोरीको सफल दुरुपयोग भएमा प्रभावित सर्भरमा प्रमाणीकरणबिनै टाढाबाट हानिकारक कोड चलाउन सकिन्छ। यसबाट वेबसाइट नियन्त्रणमा लिने, संवेदनशील सूचना पहुँच गर्ने वा प्रणालीको सुरक्षामा गम्भीर असर पार्ने जोखिम हुन्छ।

यद्यपि, जोखिममा रहेको प्रत्येक वेबसाइटमा आक्रमण भइसकेको वा सबै वेबसाइटको डेटा चोरी भएको भन्ने अर्थ यसले दिँदैन। वास्तविक जोखिम वेबसाइटमा प्रयोग भएको PHP संस्करण, सर्भरको संरचना र लागू गरिएका सुरक्षा उपायमा निर्भर हुन्छ।

विश्वभरका साइबर सुरक्षा निकायको चेतावनी

युरोपेली संघका साइबर सुरक्षा निकाय, बेलायतको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्र र न्युजिल्यान्डको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रलगायत विभिन्न संस्थाले प्रभावित प्रणाली तत्काल अद्यावधिक गर्न आग्रह गरेका छन्।

PHP विकास टोलीले यी कमजोरी समाधान गर्न सुरक्षा अपडेट सार्वजनिक गरिसकेको छ। आधिकारिक विवरणअनुसार निम्न संस्करणमा सुधार समावेश गरिएको छ:

PHP 8.5.12
PHP 8.4.27
PHP 8.3.36
PHP 8.2.35

वेबसाइट सञ्चालकले आफ्नो प्रणालीमा प्रयोग भएको संस्करण पहिचान गरी सम्बन्धित सेवा प्रदायकको निर्देशनअनुसार सुरक्षा अपडेट लागू गर्नुपर्छ। पुराना तथा सहयोग अवधि समाप्त भएका संस्करण प्रयोग गरिरहेका संस्थाले समर्थित संस्करणमा स्थानान्तरण गर्ने विषयलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सुरक्षा निकायहरूको सुझाव छ।

एआई साइबर सुरक्षाको अवसर र चुनौती दुवै

एआईको प्रयोगले सफ्टवेयरमा रहेका कमजोरी छिटो पहिचान गर्न र सुरक्षा अनुसन्धानलाई प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ। तर यस्तै प्रविधि आक्रमणकारीले प्रयोग गरेमा कमजोरीको दुरुपयोग गर्ने औजार विकास गर्ने गति पनि बढ्न सक्छ।

यसकारण सुरक्षा अनुसन्धानकर्ताहरूले कमजोरी पहिचान गर्नु मात्र पर्याप्त नहुने, त्यसलाई समयमै समाधान गर्ने र सम्भावित आक्रमणको निगरानी गर्ने व्यवस्था पनि उत्तिकै आवश्यक हुने बताएका छन्।

PHP मा फेला परेका यी कमजोरीले विश्वको डिजिटल पूर्वाधार खुला स्रोत सफ्टवेयरमा कति निर्भर छ र त्यस्ता प्रणालीको सुरक्षा अद्यावधिक किन महत्त्वपूर्ण छ भन्ने विषयलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ।

स्रोत: Axios, OpenAI, Wiz Research, PHP को आधिकारिक सुरक्षा सूचना तथा अन्तर्राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा निकायहरू।